YAZEK (Yapay Zekâ Etik Kurulu) Oluşturulması Süreci

Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde yürütülen dijital dönüşüm ve yapay zekâ odaklı çalışmalar kapsamında, eğitim kurumlarında YAZEK (Yapay Zekâ Etik Kurulu) oluşturulması süreci önem kazanmıştır.

YAZEK, kurumların yapay zekâ uygulamalarını etik, güvenli ve mevzuata uygun şekilde yönetmesini amaçlayan stratejik bir yapılanmadır. Kurulun sağlıklı biçimde oluşturulabilmesi için belirli teknik ve idari adımların eksiksiz tamamlanması gerekmektedir.

YAZEK Nedir ve Neden Önemlidir?

Yapay zekâ teknolojilerinin eğitim süreçlerine entegrasyonu; veri güvenliği, öğrenci mahremiyeti, etik kullanım ve algoritmik şeffaflık gibi kritik başlıkları gündeme getirmiştir.

YAZEK’in temel amacı:

• Yapay zekâ kullanımında etik ilkelere uyumu sağlamak
• Kurum içi uygulamaları denetlemek
• Dijital sistemlerin güvenli ve sorumlu kullanımını teminat altına almak
• Kurumsal riskleri minimize etmektir
• 
  

Bu yönüyle YAZEK, yalnızca teknik bir kurul değil; aynı zamanda kurumun dijital yönetişim mekanizmasının önemli bir parçasıdır.

YAZEK Oluşturma Sürecinde Teknik Ön Hazırlık

Kurulun sistem üzerinden oluşturulabilmesi için aşağıdaki adımların tamamlanması gerekmektedir.

1. MEBBİS Kişisel Şifrelerinin Tanımlanması

Kurul oluşturma sürecinin ilk aşaması, tüm öğretmenlere ait kişisel MEBBİS şifrelerinin aktif olmasıdır.

MEBBİS sistemi üzerinden kurul tanımlaması yapılacağından;

• Şifresi bulunmayan,
• Şifresi pasif olan,
• Sisteme daha önce giriş yapmamış
• 
  

personel için kurul ekranında aktif görünme sorunu yaşanacaktır.

Bu nedenle okul yönetimlerinin öncelikle tüm öğretmenlerin erişim durumunu kontrol etmesi kritik önem taşımaktadır.

2. MEB Ajanda Hesabı ile İlk Giriş Zorunluluğu

Her öğretmenin kendi adına oluşturulmuş MEB Ajanda hesabı ile aşağıdaki sistemlere en az bir kez giriş yapmış olması gerekmektedir:

• mebbis.meb.gov.tr
• yazek.meb.gov.tr

YAZEK sistemi, personel eşleştirmelerini ilk giriş verileri üzerinden gerçekleştirmektedir.

Önemli teknik detay:

Sisteme yalnızca giriş yapılması yeterlidir. Herhangi bir işlem yapılmasına gerek yoktur.

Giriş yapmayan personel, kurul oluşturma ekranında aktif olarak görüntülenmeyecektir.

YAZEK Kurulunun Sistem Üzerinden Oluşturulması

Yukarıdaki teknik hazırlıklar tamamlandıktan sonra sistem üzerinde aktif görünen personeller arasından seçim yapılarak YAZEK oluşturulabilmektedir.

Bu aşamada dikkat edilmesi gerekenler:

• Görev dağılımının dengeli yapılması
• Dijital okuryazarlık seviyesi yüksek personelin sürece dahil edilmesi
• Kurulun sadece formalite gereği değil, işlevsel biçimde yapılandırılması

Kurul üyelerinin belirlenmesi, kurumun dijital etik yaklaşımını doğrudan etkilemektedir.

Kurumsal Perspektiften YAZEK’in Stratejik Önemi

YAZEK’in oluşturulması yalnızca idari bir zorunluluk değildir. Aynı zamanda:

• Kurumun yapay zekâ politikalarını belirleyen
• Veri güvenliği risklerini yöneten
• Öğrenci ve veli güvenini artıran
• Denetim süreçlerinde kurumu güçlendiren

stratejik bir adımdır.

Özellikle eğitimde yapay zekâ kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte, etik çerçevenin yazılı ve sistemsel olarak belirlenmiş olması kurumlara uzun vadede ciddi avantaj sağlamaktadır.

Sonuç

YAZEK sürecinin sorunsuz ilerleyebilmesi için:

• Tüm öğretmenlerin MEBBİS erişimlerinin kontrol edilmesi
• MEB Ajanda hesaplarıyla sistem girişlerinin tamamlanması
• Teknik eşleştirme süreçlerinin doğrulanması
• Kurul üyelerinin bilinçli şekilde seçilmesi

gerekmektedir.

Okul yönetimlerinin süreci planlı ve sistematik biçimde yürütmesi, kurulun zamanında ve eksiksiz oluşturulmasını sağlayacaktır.

YAZEK, dijitalleşen eğitim dünyasında kurumların etik ve güvenli yapay zekâ kullanımına geçişinde temel bir yapı taşıdır.